Dış Açı

Sansürledik ama sor bir, neden!

2012-02-05T02:47:00.000-08:00

Türkiye’de “dijital sansür bürokrasisinin” mahkeme kararı bile olmadan, üstelik yasal ve demokratik sorumlulukları da umursamayarak giderek daha fazla internet sitesine erişimi engellemesini dün eleştirmiştim. Verdiğim örnekler arasında, Amerikan müzik ve popüler kültür dergisi Rolling Stone ve bikini satıcısı venus.com sitelerinin yanı sıra, kendi kişisel adreslerim de vardı. Bir TİB yetkilisi meseleyi aydınlattı. DEVAMINI OKU

Bu internet sitelerini kim, neden engelliyor?

2012-02-04T02:18:00.000-08:00

Türkiye’de “dijital sansür bürokrasisinin” mahkeme kararı bile olmadan, “Bilgi Edinme” gibi vatandaşlık haklarını çiğneyerek, şeffaflık ve hesap verebilirlik başta olmak üzere demokratik kıstasları umursamadan uyguladığı site engellemeleri insan hakları açısından ciddi bir tehdit haline geliyor. Kişisel internet sitem için satın aldığım www.emrekizilkaya.com adresine, Amerikan müzik dergisi Rolling Stone’a veya bikini satan Venus.com’a Türkiye’den neden erişilemediğini haftalardır öğrenebilmiş değilim. DEVAMINI OKU

Soykırım dememek AB’de zaten yasak

2012-01-21T00:29:00.000-08:00

Boşverin Fransa Senatosu’nu... Akademisyenlerin dahi 1915 olaylarının “soykırım” olduğunu reddetmesi Avrupa’da uzun süredir zaten “fiilen” yasak. Son olarak Arnavut akademisyen Gert Brojka, İtalya’da verdiği yüksek lisans tezini “Ermeni Soykırımı” diye adlandırmaya zorlandı. Oysa Brojka’nın “onur” ödülüyle (cum laude) mezun olmasını sağlayan tezde, 1915 olaylarının bir soykırım olmadığı savunuluyor. DEVAMINI OKU

Avrupa’nın ‘defolu silikonu’ olarak Sarkozy

2011-12-24T00:16:00.000-08:00

On binlerce kadın Fransız yapımı silikonları, kanserojen olabileceklerini düşünmeden, yapay bir "ihtiyaç” hissiyle nasıl vücutlarına entegre ettiyse, Sarkozy de öyle girdi Avrupa siyasetine... Ve inkar yasasındaki akıldışı ısrarıyla da gösterdiği gibi, Batı Avrupa’nın yozlaşan bilinçaltının bir semptomu olmayı sürdürüyor. Bu yüzden Sarkozy, neredeyse Breivik kadar vahim bir “toplumsal aşırılık”... DEVAMINI OKU

Türkiye’de kaç gazeteci hapiste? Peki, ya İran’da?

2011-12-16T04:49:00.000-08:00

New York merkezli Gazetecileri Koruma Komitesi(CPJ), dünyanın en çok gazeteci hapseden ülkelerinin İran, Eritre, Çin, Burma, Vietnam, Suriye ve Türkiye olduğunu bildirdi. 42 gazetecinin hapsedildiği İran örneği vurgulanarak, bu ülkede yetkililerin “basına karşı bir yıldırma kampanyası yürüttüğü” ifade edildi. Aynı rapora göre, "istikrarlı bir demokrasi" olan Türkiye’de ise sadece 8 gazetecinin hapiste olduğu öne sürülüyor. Rapora gösterilen tepkiler, gazeteciliğin turnusol kağıdı gibi... DEVAMINI OKU

Stratejik derinliğimiz, insani müdahalecilik ve Suriye

2011-12-07T07:51:00.001-08:00

Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun Suriye’ye karşı askeri müdahale olasılığını dışlamayan açıklamasıyla kriz yeni bir boyut kazandı. Çok önemli olmasına rağmen pek kimsenin henüz farkedemediği keşif ve icatlar, dünya enerji haritasının ağırlık noktasını değişirken, yeni ideolojik rakibini Suriye<İran<Çin olarak belirleyen ABD’nin Ortadoğu’da bıraktığı boşluğu, hem de ABD’nin onayıyla doldurma fırsatı bize cazip görünebilir. Ama Arap Baharı rüzgarından çarpılıp “insani müdahalecilik” tuzağına düşmemeli, “stratejik derinlikte” boğulmamak için dış politikamızın kurucu ilkesi olan “yurtta sulh, cihanda sulh” şiarını hatırlamalıyız. DEVAMINI OKU

Arap Baharı'nda Sosyal Medya

2011-12-01T02:54:00.001-08:00

Arap Baharı'nda sosyal medyanın rolü abartılıyor mu? Devrimleri yaşayan basın mensuplarına göre, Mısır için olmasa da, diğer Arap ülkelerindeki devrimlerde Facebook ve Twitter'ın rolü kısıtlıydı. DEVAMINI OKU

İsrail, İran’a Saldırırsa...

2011-11-06T01:50:00.000-07:00

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, İran’ın nükleer programının bir atom bombası yapmaya yöneldiğine uluslararası toplumu ikna edebilecek ilk delilleri açıklarken, İsrail’in bir hava saldırısı düzenleme ihtimali de –en azından kamuoyu nezdinde- arttı. Peki İsrail, İran’ı vurabilir mi? Vurursa ne olur? Türkiye ne yapar? Ortadoğu’da “bütün savaşları bitirecek olan savaşa” hazır mıyız? DEVAMINI OKU

Zerdari: O Acıyı Bilirim

2011-11-01T04:01:00.000-07:00

Cumhurbaşkanı Gül’ün davetiyle Türkiye’ye gelen Pakistan Cumhurbaşkanı Zerdari, Afganistan Devlet Başkanı Karzai ile birlikte yarın İstanbul’da katılacağı üçlü zirvesi öncesi Hürriyet’e konuştu. Zerdari, 2007’de öldürülen ülkenin ilk kadın başbakanı Benazir Butto’ya atıfta bulunarak, “Terörle mücadelede en çok kurban veren ülke biziz. Ben de o acıyı bilirim. Eşimi, en büyük liderimizi bu yolda şehit verdim” dedi. DEVAMINI OKU

Ey iPhone Gençliği!

2011-10-28T02:43:00.000-07:00

5 Ekim’de ölen Apple kurucusu Steve Jobs’un neredeyse kırkı çıktığına ve hakkında yeterince “takdirname” yayınlandığına göre, ben de bir “tekdirname” yazayım. Evet; iPod, iPhone ve iPad’in yaratıcısı Jobs, olağanüstü bir girişimci, müthiş başarılı bir işadamıydı. Ama aynı zamanda, gözalıcı “inovasyonlarına” rağmen o tarihin en büyük “gericilerinden” biriydi. İnternetin özgürleştirici potansiyelini bastırmak için elinden geleni ardına koymadı. Wall Street’i İşgal Et eylemcileri de acaba bunu görebiliyor mu? Ya Türkiye’nin “iPhone gençliği?..” DEVAMINI OKU

Filistin İçin Şimdi Tam Zamanı

2011-09-23T01:03:00.000-07:00

Ankara’nın birkaç yıl önce başlattığı, Ortadoğu ülkeleriyle flört ederken İsrail’i dövme siyaseti ne kadar yanlışsa, bugünkü benzer siyaset o kadar doğru. İslamofobi ve El Kaide’nin son kullanma tarihlerinin geçtiği bu tarihi dönemeçte Türkiye, Filistin meselesini “por la razon o la fuerza” çözdürürse, dengeli bir dış siyasetten kopmadan büyük kazanımlar elde edebilir. Avrupa Birliği üyeliği de buna dâhil... DEVAMINI OKU

Arapların Kurtuluşu Atatürk’te

2011-09-07T02:10:00.001-07:00

ABD’li emekli Albay Austin Bay, son kitabında, Arap Baharı için doğru sinyalin ‘Web 2.0’a atıfla ‘Atatürk 2.0’ kavramında olduğunu yazdı. Bay, bu yeni kavramla, Atatürk’ün yeniden keşfedilmesi gerektiğini savunuyor. DEVAMINI OKU

Orwell'e Karşı Huxley

2011-09-04T08:15:00.000-07:00

Türkiye-İsrail ilişkilerini veya Libya’da olan biteni bir süreliğine unutup, gündelik siyasi gelişmelerin dışında birşeyler yazmak istedim bugün... Fakat aynı zamanda, perde arkasında günümüz toplumunu şekillendireduran dinamiklere de dokunayım dedim. Bu yüzden tüm dünyada özgürlük ile güvenlik arasında çözümü zor bir paradoks yaratan “telekulak” gibi uygulamalardan, giderek yaygınlaşan Twitter gibi sosyal iletişim platformlarının toplumsal etkisine değin bir dizi ciddi konuya değinen bir düşünürü, kısa bir tercümeyle hatırlatıyorum. DEVAMINI OKU

Neoliberal Kapitalizm Çökerken Demokrasi Nasıl Güçleniyor?

2011-08-26T11:24:00.000-07:00

Neoliberal kapitalizm Batı’da çöküşün eşiğine gelirken, liberal demokrasi Ortadoğu’da yeşeriyor. Yeni iletişim teknolojilerinin tetiklediği bu travmatik değişim dünyanın sonunu mu getirir, yoksa Arap ülkeleri, ABD ve Avrupa’ya bile örnek olabilecek bir sistemi kendi içlerinden çıkarabilirler mi? Cevabı, Londra’da plazma ekran çalarak “devrim” yapan gençler ile Kahire’de aynı uğurda diktatör deviren yaşıtları arasındaki farkta... DEVAMINI OKU

Nişanyan Neden Hep Sözlük Yazmalı

2011-08-20T07:56:00.001-07:00

Sevan Nişanyan, “Dünyada halen başka bir ulusun siyasi egemenliği altında yaşamaya devam eden en büyük homojen ulusal topluluk Türkiye Kürtleridir,” diyor. Ben de diyorum ki: “Oryantalist bir bakış açısıyla bakarsanız dünyaya, elbette öyledir. O zaman üniter devlete sahip hiçbir demokraside azınlıklara ‘siyasi egemenlik’ verilmediğini göremezsiniz. Oysa Almanya ve Fransa örneği ortada. Biz onlardan da iyisini yapabiliriz. O yüzden Sevan Bey; siz sözlük yazın, sadece sözlük yazın, hep sözlük yazın.” DEVAMINI OKU

Telekulak Skandalı, Şike Soruşturması ve Sistemik Yolsuzluk

2011-08-05T07:07:00.000-07:00

İngiltere’deki telekulak skandalıyla, Türkiye’deki şike soruşturmasının ortak yönleri var. Her ikisi de daha temiz bir dünya vaadiyle umut veriyorlar. Fakat soruşturmaların arkası gelmez, vitrin yerine perde arkası da incelenmezse, “sistemik yolsuzluğun” yerleşik olduğu düzen devam eder. DEVAMINI OKU

Hristiyan Terörü mü, Zinhar!

2011-08-01T02:14:00.001-07:00

Okur Temsilcimiz Faruk Bildirici’nin Norveç haberleriyle ilgili olarak kullandığımız iki başlığa yönelik eleştirisi, bu mutlu Ramazan gününde, “İslamcı terör” ve “Hristiyan terörist” gibi giriftli kavramları düşünmeye itti beni. Biraz Ali Şeriati’ye, biraz Maxime Rodinson’a değinerek... DEVAMINI OKU

Arap Baharı’nın, MHP’yi Vuran Seks Kasetleriyle İlgisi Ne?

2011-07-04T00:05:00.000-07:00

İstanbul’da olmadığım altı ay içinde çok şey yaşandı. Ancak Türkiye ve dünyayı sarsan onca gelişme içinde en önemlileri, örneğin Arap ülkelerindeki halk isyanları ile MHP’yi vuran seks kasetleri aslında birbiriyle bağlantılıydı. Hepsi de, iletişimin küresel bir ağ üstünden gerçekleştiği yeni dünya düzeninin artık yerleştiğini gösteriyor. Ve bu iyi bir şey değil... DEVAMINI OKU

Askerlik

2010-12-11T03:17:00.000-08:00

Altı aylık askerlik arası... Mayıs'ta görüşmek üzere...

Lady Gaga Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor

2010-10-29T01:39:00.000-07:00

Feminist ikonu ve eşcinsellerin yılmaz savunucusu olarak dünyaya sunulan Amerikalı şarkıcı Lady Gaga siyaset meydanına indi. Peki, Lady Gaga gerçekten bir kahraman mı, yoksa abartılan bir “ürün” mü? Türkiye açısından bakınca ben onu, “apolitik Özal gençliğini 21. yüzyıla uyumlu hale getiren bir figür” olarak görüyorum. İki cephesinde Nihat Doğan ve Gülben Ergen’in yer aldığı “derin” siyasi tartışmada, arka planda çalan şarkının sahibi Lady Gaga... Bu da böyle bir Cumhuriyet Bayramı yazısı... DEVAMINI OKU

ABD, İran ile Barışı Gerçekten İstiyor Mu

2010-10-19T05:05:00.000-07:00

NATO füze kalkanı projesi Türkiye’yi sadece İran’dan değil, aynı zamanda Suriye ve İsrail gibi başka ülkelerin gelecekte teşkil edebileceği olası tehditlerden de koruyacaktır. Ama bu konuda silah lobilerinin propagandasına kanmadan, ulusal çıkarlar temelinde bir karar almak gerekiyor. Çünkü ABD hâlâ bölgedeki savaşları bitirmekten değil, onları uzatmaktan ve yaymaktan çıkar sağlıyor. Bu durumu değiştirecek dinamikleri yaratmak şart. DEVAMINI OKU

Kusturica İdam Edilmeli

2010-10-12T05:38:00.001-07:00

Kusturica skandalında insanın midesini en çok bulandıran şey, ne ünlü yönetmenin çelişkili tutumu, ne de AKP zihniyetinin alışıldık çifte standardı. En rahatsız edici gerçek, Kusturica ile AKP’nin, Yugoslavya’nın parçalanmasını aslında aynı söylemi kullanarak yorumluyor oluşları... Bu yüzden idam edilecekse, Kusturica işte bu yüzden idam edilmeli. Tarihi gerçekliği kitlelere çarpıtarak sunduğu için... DEVAMINI OKU

Söylenene mi, Söyleyene mi?

2010-10-04T08:10:00.000-07:00

Bizim kültürümüzde, ‘Nurettin Eşfak’ın deyişiyle, aksayan bir taraf var. Söylenene değil, söyleyene bakma huyumuz fena. İster yapıcı, isterse yıkıcı olsun bir konuda yapılan, beğenmediğimiz bir eleştiriye ilk tepkimiz, eleştirmenin kişiliğine saldırmak oluyor. Bu kusuru düzeltmek için, "çağımızın ikilemini" hatırlayalım. DEVAMINI OKU

Genelkurmay'ın E-posta Hesabı ve TÜBİTAK

2010-08-12T03:49:00.001-07:00

En basit bilgisayar teknolojilerinden bihaber olan TÜBİTAK “uzmanları”, Balyoz davasının kaderiyle oynuyor. Peki Genelkurmay Başkanlığı, kendi resmi e-posta hesabı kullanılarak “referandumda evet oyu verin” diye propaganda yapıldığının farkında mı? Bilemem ama bugünlerde ülke Allah’a emanetmiş gibi bir manzara var. Çünkü sanki kimse “psikolojik savaşçılardan” daha hünerli değil gibi... Referanduma kadar idare edeceksiniz. DEVAMINI OKU

İslami Berlusconi Zerdari ve Biz

2010-07-13T00:42:00.000-07:00

Pakistan Devlet Başkanı Zerdari iki yıl önce Türkiye’ye geliyor ve Pakistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu, Zerdari ve heyeti için güya “beş Türk kızı ayarlıyor.” Pakistan’daki muhalif basının bu ay hiçbir belgeye dayanmadan yayınladığı bu iddianın arkasında, bu ülkede hâlâ gündemde olan son anayasa değişikliği ve Zerdari’yi özellikle Batı kamuoyuna “Güney Asya’nın Berlusconi’si” gibi gösterme çabaları var. Sorunun temeli ise Zerdari ve Berlusconi gibi “liderler” üreten uluslararası sistemde... O sistem tarafından “Pakistanlaştırılmamak” için, anayasa referandumu ve genel seçim öncesinde bu kıssadan bir hisse çıkarabiliriz: Allah, Türkiye’ye, herkesin kuklası olabilecek güçsüz bir devlet, güçsüz bir hükümet vermesin. DEVAMINI OKU

Sıfır Sorun ve Gazze

2010-06-01T08:56:00.000-07:00

İsrail donanmasının, Gazze açıklarında Türk gemisine yaptığı baskın, Netanyahu Hükümeti’nin, yeni Türkiye stratejisinin bir parçası olabilir. Uluslararası hukuk açısından Türkiye’nin eli zayıf görünüyor; fakat uluslararası siyasette Ankara, İran yerine Avrupa ülkeleriyle bir blok oluşturarak İsrail’i yalnızlaştırabilirse, Netanyahu’nun oyununu da bozacaktır. Bu yolda, Bakan Davutoğlu’nun “sıfır sorun” politikasını terketmemesi tüm dünya için kritik önemde. DEVAMINI OKU

Menderes'i Anarken Kılıçdaroğlu

2010-05-27T03:33:00.000-07:00

Meşum 27 Mayıs darbesinin 50. yıldönümünde Adnan Menderes yine gündemde. Tam da Türkiye, "halkçı" siyasetlere ihtiyaç duyduğu bir dönemde "halk yardakçılığının" kapanında debelenip dururken... DEVAMINI OKU

Yaşlı Kürtler ve Güneş Evi

2010-05-19T02:36:00.000-07:00

Basın Enstitüsü Derneği ile Güneydoğu Gazeteciler Cemiyeti'nin ortaklaşa düzenlediği “Medya, Empati ve Barış Çalıştayı” için 8 Mayıs’ta Diyarbakır'daydım. Orada gördüğüm "kuşak farkı" bana umut verdi. İşte hikayesi... DEVAMINI OKU

Türk Kimdir, İngiliz Nedir?

2010-04-30T03:11:00.000-07:00

İngiltere ve Fransa’da son beş yıldır süren “milli kimlik” tartışması, hükümetlerin siyasi koz sağlama amaçlı günübirlik politikaları tarafından tetiklendi. Ancak bu tartışmaların temelinde, hakiki bir toplumsal ihtiyaç var. Öyle ya da böyle, bu tartışmalar sayesinde İngiltere ve Fransa’da toplumsal “öteki” yeniden tanımlanıyor. Türkiye’nin bölgesel bir süpergüç olabileceği yakın gelecekte benzer bir tartışma bizde de başlasa, acaba “Türk-Kürt gerilimi” kalıcı olarak sona erer mi? DEVAMINI OKU

Erdoğan'ın Çakısı, Lula'nın Parmağı

2010-04-23T12:16:00.000-07:00

Türkiye’yi İran meselesinde ABD ile “çarpışma rotasından” çıkaran, uluslararası arenanın yükselen yıldızı Brezilya ile sergilediği ortak duruş oldu. Böylece Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Balkanlar’dan sonra bir alanda daha, akıllıca bir taktikle Ankara’ya geçici, ama önemli bir kazanım elde ettirdi. Fırsat bu fırsat, Latin Amerikalı bu yeni müttefikimizin küresel güç olma yolundaki deneyimlerinden yararlanamaz mıyız? BRIC’i “BRIC-T” yapmak için illa bir Lula mı lâzımdır mesela? “Türkiye yönetilemez, idare edilir” ise, Brezilya’yı nasıl yönetiyor Lula? DEVAMINI OKU

ABD ve Türkiye Çarpışma Rotasında

2010-03-24T07:40:00.000-07:00

Yıllardır ABD ile ortak bir dış politika uygulayan AKP Hükümeti, İran’ı ikna edemeyip bir de üstüne Tahran’a “biraz fazla” yaklaşınca, Washington’ın “kara listesine” alındı. Ermeni soykırımı tasarısının engellenmesi konusunda Obama Yönetimi’nin sergilediği “isteksizliğin” nedeni de bu... Perde arkasında durum çok daha ciddi. Washington-Ankara ilişkileri, bu tek mesele yüzünden tezkere sürecinde yaşanandan bile gergin bir döneme girebilir. Asıl rahatsız edici olan ise ABD’nin medya üzerinden Ankara’ya şantaj yapmaya başlaması... DEVAMINI OKU

Soykırım Fetişistleri Ve 'Özür' Özürlüler

2010-03-16T08:05:00.000-07:00

1915 olaylarını soykırım olarak niteleyen ülkelerin sayısının artması, Türkiye’de yılgınlık ve bıkkınlığa neden olmamalı. İddia ediyorum: ABD birkaç yıl daha “Ermeni soykırımı” ifadesini kullanmazsa, bu konu muhtemelen bir daha asla uluslararası gündeme gelmeyecek. Türkiye ise ciddi bir meseleden kurtulacağı o gün, başkalarının değil, kendi iradesiyle tarihiyle yüzleşmeye hazır olmalı. Ne resmi tarih müptelalarının, ne de “soykırım” fetişistlerinin hoşlanacağı bir önerim var: Bence bireyler değil ama devlet, Osmanlı Ermenileri’nden özür dilemeli; ama bununla da kalmamalı... DEVAMINI OKU

Soykırım Tasarısı Kahır Değil Lütuf

2010-03-07T02:40:00.000-08:00

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin Ermeni soykırımını tanıyan karar tasarısını bir oy farkla kabul etmesi, Ankara’nın ve Türk halkının büyük tepkisini çekti. Oysa reel politik açısından bu gelişme, Türkiye için harika bir haber. Aslında hiçbir anlamı olmayan bu oylama sayesinde Ermeni lobisi ilk kez psikolojik üstünlüğünü kaybetti, Ankara üstündeki “protokolleri onayla” baskısı kalktı ve Obama’nın bu yıl da “soykırım” demeyeceği kesinleşti. Şimdi Türkiye’nin bu “harika krizi” ziyan etmemek için uyanık olması gerekiyor. DEVAMINI OKU

Salinger'a Ağıt: iPad Kazandı

2010-02-24T05:46:00.001-08:00

Yaklaşık bir aylık gecikmeyle yayınlanan, yâni gündemi ıskalayan bir yazı bu... Amerikalı yazar J.D. Salinger’ın ölümünün, dünya için ne ifade ettiğine dair bir yazı... Küresel köyün münzevi kavalcısının, peşine taktığı çocuklarla terkettiği postmodern şehirde, arkasında bıraktığı “iPad” ile ilgili bir yazı... DEVAMINI OKU

Bir Dünya Balyoz

2010-02-02T04:14:00.000-08:00

“Balyoz” iddialarının ardından bazı kesimler, dünyanın hiçbir demokrasisinde askerin “iç tehdide karşı sıkıyönetim hazırlığı yapmadığını” savunmaya başladı. Türkiye’de neyin ne olduğu henüz anlaşılamadığından işi yargıya bırakmak en iyisi, ama dünyadaki tablo da yıllardır benzer bir halde. Gelin size Batı Avrupa’daki “iç tehdit” önlemlerinden ve ABD’nin “sıkıyönetim hazırlığından” bahsedeyim. DEVAMINI OKU

Eksen Kayması Değil “Eksen Eğikliği”

2010-01-21T12:36:00.000-08:00

Türkiye’nin yeni dış politikasının ABD’nin bölgesel çıkarlarıyla “örtüştüğünü” artık herkes kabul ediyor. Ama hangisi doğru: Ankara, Obama Yönetimi’nin talimat veya ricalarını mı yerine getiriyor? Yoksa tamamen kendi inisiyatifiyle hareket ediyor ve tüm kararları bir şekilde ABD’nin çıkarlarıyla da mı örtüşüyor? İki sorunun da eksik olduğunu düşünüyorum. Çünkü Türkiye için bir “eksen kayması” söz konusu değil. Astronomideki “eksen eğikliği” kavramı, yeni dış politikamızı ve onun kusurlarını daha iyi tanımlıyor. Bence önceliklerimizi yeniden tanımlamalı ve sormalıyız: Arap aleminde prestij kazanmanın bize somut faydası nedir? Yüzümüze Ortadoğu’ya bu kadar dönerek, Avrupa ve Orta Asya’daki çıkarlarımızı unutmadık mı? DEVAMINI OKU

Avatar'ın İdeolojisi

2010-01-05T04:09:00.001-08:00

Kimisi yere göğe sığdıramıyor, kimisi “klişelerle dolu” diye eleştiriyor... Avatar’ın, en azından üç boyutlu görselliği ve müthiş gişe başarısıyla şimdiden sinema tarihine geçtiği bir gerçek. Bense filmin ticari veya estetik başarılarından çok, içeriğiyle ilgiliyim. Acaba hakikaten, mesela Taha Akyol’un dediği gibi, “Sömürgeciliğe yöneltilmiş muhteşem bir insani eleştiri” mi bu film? Yoksa tam aksine, Batı merkezli, tüketimci, kapitalist, militarist, erkek egemen, beyaz ideolojinin yeniden üretimine “şık” bir katkı mı? DEVAMINI OKU

Analiz: Ruhların Kaçışı

2010-01-04T06:24:00.000-08:00

Türkiye'de "Ruhların Kaçışı" adıyla gösterilmiş Japonya yapımı animasyon Sen To Çihiro No Kamikakuşi hakkında 2004 yılı Haziran ayında yazdığım bir analiz:

----

bu harika film, yetişkinlerin dünyası ve çalışma hayatına adım atma kavramlarının ötesinde, aynı zamanda sert bir kapitalizm eleştirisi olarak da izlenebilir. sen to çihiro no kamikakuşi'deki tüketim toplumunun acımasızlığı, tıpkı animal farm'daki totaliter düzenin katılığı gibi üstü kapalı benzetmelerle yerilir.

evet. bence yaratıcı bir özgünlükle, sıkıcı olmaya eğilimli bir öğreticiliği birleştirirken bu kadar eğlenceli olabilen bu film bir hiciv klasiği olmuştur bile. mesela, içindeki hemen her öğeyi, kapitalizm eleştirisi ile ilintili bir benzetme olarak okuyabiliriz.

filmin başında, çihiro adlı küçük bir kızı ailesiyle bir kır gezisi sırasında keşfettikleri terkedilmiş lunaparka girerken görürüz. kız korkmakta, anne ve babası ise yiyecek birşeylerin kokusu ile bir dükkana yönelmektedirler. burada verilmek istenen mesaj bence şudur: servetin kendisinden öte, onun varlığına dair en ufak işaret bile, doğal durumda bulunan, ancak deneyimleri itibariyle kapitalist sisteme yatkın her bireyi kendisine çeker. sadece toyluk bunun önünde çekingenliğe neden olan bir engeldir.

kokunun geldiği dükkanda buldukları binbir çeşit yiyeceği yerken domuza dönüşen anne ve babasını terkerek kaçan çihiro, yolda haku adlı bir gençle karşılaşır. kendisi gibi insan görünümünde olan bu gencin yardımı sayesinde, hava kararırken bir yere saklanmayı başarır. artık kendi dünyasına dönmek için çok geçtir. eşiği bir kez geçmiştir. kendisini kurtarmanın ötesinde, ailesini de kurtarmak için bu yeni dünyadaki çıkar çatışmaları ve fırsatlardan yararlanmak zorunda olduğunu öğrenecektir.

ergenliğe adım attıktan sonra, iş dünyasının dışında kalmak için çok az umudun olduğunu vurgulayan bu sekans, bir gemi dolusu tuhaf yaratığın, lunaparkın ortasındaki ana bina olan otele dolmaya başlamasıyla gerilim kazanır.

çihiro, kendi varoluşundan çok daha önce kurulmuş bir düzene girmek zorunda kalmış, bir köşede beklemektedir. "iyi" bir karakter olduğunu sezdiğimiz haku, ona "çalışmak zorundasın" dediğinde, tamamen yok olmamak, yani bu otel-hamamın işletmecisi kötü büyücü yubaba'nın, "işe yaramazsan seni taşa çeviririm" tehdidine hedef olmamak, "sadece kendi varlığını kurtarmak" için bu yeni dünyaya girer. modern dünyada çalışmak, iş sahibi olmak da, egemen sınıfın dışında kalan her birey için, sadece "kendi varlığını kurtarmak" anlamına gelmekte, hiçbir katma değer, bu dünyadan kaçış veya aileni domuzluktan kurtarma umudu içermemektedir. haku'nun verdiği ve bu dünyaya ait olan yiyeceklerden yemese, çihiro tamamen yok olacaktır. yani çevreyle işbirliği, bireysel varoluş için önkoşul haline gelmiştir.

yubaba'nın hamamında, herşey planlı bir iş bölümü içinde, adeta fordist üretim tarzıyla yapılmaktadır. türlü türlü yaratıklardan oluşan işçilerden hemen hiçbiri, buradan çıkmak, yeni bir hayat veya kendi işlerini kurmak gibi bir düşünceye sahip değildir. bu hamamda, her gece gelen 8 bin tanrıya hizmet vermek için çalışır. hele yağmur yağıp da, etraflarında gözalabildiğine uzanan bütün manzarayı sular kapladığında, iyice adaya benzeyen bu binayı terketmeyi düşünmezler. tıpkı 1984'teki gibi, düşünceden çok hareketleri vurgulanır ve bu hareketler de, üç güdünün, yani iktidardan korku, yandaşlara karşı kıskançlık ve görev sorumluluğunun çerçevesinde gelişir. çihiro, bu ortama ilk girdiğinde, insan kokusundan nefret eden bu işçiler bundan pek hoşlanmaz. ancak haku onları rahatlatır: "merak etmeyin, sizin yediklerinizden yemeye başlayınca insan kokusu geçer." burada, tüketim toplumunun bir parçası olabilmek, modern kapitalizmin içinde bile doğal bir insan olmak için gerekli yabancılığı gidermek adına, onun ürünlerinden faydalanmak gerektiğine bir gönderme vardır.

yubaba'nın, bu küçük kızı sistemine entegre etmek için izlediği yol da ilginçtir. beyaz yakalı üst düzey yöneticiyi oynayan, yani belki büyük bir şirketin ceo'su olarak görebileceğimiz, ama asla o şirketin sahibi olmayan bu cadı, küçük kızı başta kabul etmez, ancak ısrarını görünce itiraf eder: "kahretsin! dua et ki herkesi işe alacağıma dair kendi kendime söz vermiştim." yani modern dünyanın iş yaşamında işgücü, liyakat ve kabileyetten çok, ısrarcılık yoluyla kendini yeniler.

ama bu işe alınma işlemi sonrası, yubaba sistemin devamı için uyguladığı yöntemi devreye sokar ve çihiro'ya ismini değiştirmesi gerektiğini söyler. küçük kıza "sen" adını veren yaşlı cadının amacı, çihiro'nun geçmiş yaşamı ve kültürel aidiyetiyle bağlantısını koparmaktır. yani binbir tür varlığın bulunduğu, adeta sirk gibi duran, bu kadar çeşitli, bu kadar heterojen, bu kadar bol canlı cinsini barındıran hamamda, işçilerin herbirinin kimliği yubaba tarafından belirlenmiştir.

tıpkı modern dünyada, küreselleşme ile yüceltilerek zenginleştirildiği söylenen etnik kimliklerin, aslında varolan, hakedilen, yaşatılan değerlerden çok, hegemon kültür tarafından ve onun çıkarları doğrultusunda atfedilen, bahşedilen veya dayatılan sanal görüntüler olması gibi.

kapitalizmin yarattığı bu yanılsama, öz benlikleri üst kademeler tarafından atanan, ancak dış görünümleri çeşitlilik arzeden, adeta tadı, kokusu, görüntüsü aynı, ama ambalajları farklı mısır cipsleri haline getirildiğimizin resmidir aslında. çihiro, adını unutursa, bu dünyadan kurtuluşu olmadığını bilir ve filmin etkileyici sonunda, kişisel kimliğin farkında olmanın dayanışmayla da mümkün olabileceğini vurgular.

yubaba'nın çocuğu da ilginç bir görüntü sergiler. normal bir bebek görünümünde, onun tavırlarına sahip, ancak boyut olarak ondan kat be kat büyük, devasa bir bebek olan boh, aslında kapitalizmin patronlarının yarattığı ürünlerin ve kendi uzantılarının, görsel açıdan ne kadar sağlıklı görünürse görünsünler, bir şekilde şişirilmiş, suni, "hormonlu" oldukları mesajını verir. işin ilginci, film ilerledikçe, bir fareye dönüşen boh'u, annesi bu haliyle görünce tanıyamaz ve "zavallıya bak, ne kadar iğrenç" diyerek onu öldürmekten son anda vazgeçer. yani modern dünyada egemen bireyin değer verdiği şey asla öz veya içerik değil, görüntü ve ambalajdır. görüntü ve ambalajı güzel olmayan bir şeyin, esas itibariyle güzel olabileceğine ihtimal verilmez.

ancak bu dünyanın asıl patronu, yubaba değildir aslında. o, hamamın patronudur. yani şirketin ceo'su. oysa bütün hizmet, şirketin ve dünyanın sahipleri, yani üzerlerindeki bütün kiri hamamda yıkamaya gelen 8 bin tanrı içindir. modern dünyada küresel gelirden en büyük pay alan, kaymağın kaymağı 8 bin kişiyi temsil eden bu tanrılar, meşruiyetlerini de, sahip oldukları bu dünyada kendileri için çalışan milyonlarca işçinin hizmetinden alırlar. kirlerini temizlemek ve bu kirleri görmezden gelmek karşılığında yemek, para ve altın. çift taraflı bir memnuniyet hali.

ancak çihiro için, 8 bin tanrı ve yubaba'nın sistemine entegre olmasını sağlayan ilk hamle, haku'nun iyi niyetli yardımıyla, ikincisi ise, lin adlı bir genç kızın, abla hüviyetinde ona yol göstermesiyle gelir. haku, sistemden kaçmak için ilk yapılması gerekenin ona adapte olarak inceliklerini, kısayollarını ve "sihirlerini" öğrenmek olduğunu küçük kıza gösterir. lin ise, haku'nun teoride verdiği bu dersi, çihiro için bir staj haline getirir. fakat kişisel ilişkilerinin dışında, otelin içindeyken ast-üst ilişkilerinin korunması gerektiğini, bütün iyi yürekliliğine rağmen göstermekten kaçınmaz haku.

öte yandan, kazan dairesini işleten, 8 kollu, korkunç görünümlü yaşlı adam kamaji, modern dünyada her bir birimin başında bulunan, lider konumundaki herkesin mutlaka kötü olmayacağını gösterir. iyi niyet, görev ve görünüşten bağışıktır. zaten film boyunca, gerçek dünyada ya da bu ruhlar dünyasında kimsenin tamamen iyi veya tamamen kötü olmadığı da vurgulanır. kapitalist dünyanın en büyük özelliği, çaba göstererek kendini kanıtlayana hakettiği ödülü verme eğiliminde olması, en azından bu sözü vermesidir.

hamama devasa bir çamur kitlesi olarak gelen nehir tanrısı okuterasama iki yönden ilgi çekicidir. çihiro -veya artık sen- bu tanrının banyosu sırasında ona yardım ederek, içinde sanayi atıkları ve çöpten oluşan pisliği döküp rahatlamasını ve ejderha ruhunun hafifliğine kavuşmasını sağlar. bunun ödülü, bizzat tanrıdan aldığı sihirli bir kek ve ceo yubaba'dan aldığı "büyük bir iş başardın" övgüsüdür.

Diğer ekolojik mesaj ise, kapitalizmin kendi pisliği ile kendisini hantallaştırdığı, sadece dünyayı kirletmekle kalmayıp, kendi varlık ve devamını da tehlikeye soktuğudur. daha da ilginci, "dünya üzerindeki her kaynak, doğal olsun, insani olsun, kapitalizmin çıkarları doğrultusunda kullanılabilir; ancak sırf kapitalizmi çökertmek adına, bu kaynakların daha da hızlı tükenmesine göz yummamalı, aksine ne amaçla kullanılacağını umursamadan bu kaynakları geri kazanmak için gerekli çabayı sarfetmeliyiz" mesajıdır.

ama bu dünyanın içinde bir tür köle haline gelmiş insanlar için bu bilinçlilik imkansız görünmektedir. kamaji'nin emir erleri olarak çalışan, yürüyen küçük kurum (is) parçaları, sadece kol kuvvetine dayanan işleri yapan modern toplum işçilerini, örneğin madencileri simgeleyen bir metafor olarak yorumlanabilir. kazan dairesine yakıt taşıyan ve bu işlem sırasında karşılaştıkları en ufak sorunu (örneğin çihiro'nun ayakkabısına takılmayı) kendi zihinsel yöntemleriyle aşamayan bu varlıklar, özünde saf ve iyi bir yapıdadır. ancak bu onların sistemi anlamalarına yetmez. söyleneni yaparlar. karşılığında aldıkları küçük şekerlerin yıldız şeklinde olması, modern toplumda televizyon starları ve şarkıcılarla mutlu olan, tatmin olan, doyurulan sıradan vatandaşın durumuna bir göndermedir.

filmdeki bir diğer esrarengiz öge olan kaonashi, yani "yüzsüz" ise bence kapitalizmin bir yan ürününü temsil ediyor. küçük kızın saflığından yararlanarak hamama girmeyi başaran yüzsüz, etrafındakilere para vaadettikten sonra onları yiyor ve yedikçe onların kılığına bürünerek büyüyor. sonunda devasa bir boyuta ulaştıktan sonra, hamamdan onu çıkaran da çihiro oluyor. çünkü yüzsüz'ün tek dileği, takıntı haline getirdiği küçük kızın ne istediğini öğrenmek. çuval dolusu altını bile istemeyen bu küçük kızın iradesi sayesinde bu tuhaf ruh da içindekileri
kusarak hafifliyor ve ona katılıyor. pek net olmasa da, burada kapitalist sistemde bir asalak olarak yaşayan, onun yayılma hırsı sayesinde büyüyen sinik ama uyanık bireylerin bir yansımasını görebiliriz. yüzsüz'ü, moda deyimiyle bir "hortumcu", vurguncu veya düzenbaz olarak da yorumlayabiliriz. hamama, yani sisteme dahil edilmeyen bu yaratık, tıpkı tanrılar gibi başkalarının pislikleri ile büyüme ve zenginleşme yeteneklerine sahip olmasına rağmen, bir nedenle dışlananları, mesela taşralı, sonradan olma zenginleri de temsil ediyor olabilir. ve film, onların bir kurtuluş ihtimali olduğunu, çünkü saf olana besledikleri doğal merak yüzünden, "devrimci" liderleri izleyebilecekleri sinyalini veriyor.

bu kapitalist sistemde kurtarıcı, tek bir karakterden çok, dışarıdan geldiği için saf kalan ve henüz öğrenmeye muhtaç olan çihiro ile, ona yol gösteren, sistemi bilen, ancak bir şekilde o sisteme esir olan haku'nun işbirliği, yani duygusal boyutta aşkları gibi görünüyor.

bir ejderha kılığına girerek patronu yubaba'ya koruyuculuk görevi üstlenen haku, kapitalist sistemin aslında son derece kırılgan olmasını, çünkü üst sınıfları orada tutan, orada koruyanın aslında hem beyin, hem kol olan orta sınıflar olmasını vurguluyor. işin ilginci, filmin en etkileyici sahnelerinden birinde, ejderha halindeki haku'nun gökyüzünde kuşa benzeyen beyaz yaratıklarla mücadele ettiğini görüyoruz. sekansın en vurucu kısmında otel binasının üst katlarındaki çihiro'nun yanına sığınan yaralı haku'nun ardından, bu yaratıkların yüzlercesi geliyor ve bu yaratıkların aslında kağıttan kuşlar olduğunu anlıyoruz.

yani modern toplumun belkemiği olan, platon'un devlet'indeki koruyucu sınıf durumunda bulunan kapitalist orta sınıf, üst sınıflar tarafından uydurularak tehlikeli olduğu yanılsaması yaratılan sahte hedeflerle aslında boşu boşuna mücadele etmektedir. üst sınıflar, orta sınıflar için bir tehdit "yaratarak" onlara meşgale üretmemiş olsa, ilk hedefin kendileri olacağını bilirler. peki bu kuşlar kağıttansa, haku neden yaralanmıştır?

bunun cevabını da, yubaba'nın üst katlardaki odasına haku'yu bulmak için giden çihiro'nun sırtına yapışan o zararsız kağıttan kuşlardan biri sayesinde öğreniyoruz. bu kuş, yubaba'nın odasına geldiğinde bir anda şekil değiştirerek, tıpkı yubaba'ya benzeyen, onun ikiz kardeşi zeniiba haline gelecektir. kardeşinin aksine iyi bir cadı olan zeniiba'nın verdiği yin-yang mesajı açıktır. ancak asıl mesele, yubabu'nun haku'nun içine yerleştirdiği zehirdir ve zeniiba'nın daha sonra verdiği sırra göre, kendisinden çalınan bir mühürle yerleştirilen bu büyülü zehrin tek ilacı sevgidir, aşktır.

burada verilmek istenen mesajın, üst sınıfların, orta sınıflar üzerinde egemenlik kurmak için onları bağımlı tutacak yöntemler geliştirdiği, ancak bu yöntemlerin, orta sınıfların tüm iyiniyetlerine rağmen kurtulamadıkları açgözlülüğü yüzünden etkin hale geldiğidir. modern dünyadaki bu sistemin yıkılmasının tek anahtarı ise, kitlelerin birbirleriyle dayanışması kadar, bireylerin tek tek duydukları sevgi ile de mümkündür. fazla insancıl ve safça bir mesaj olsa da, ancak bu yolla kendi kimliklerine ulaşacak kitlelerin, dizginlerinden boşanabileceği vurgulanır. zaten anne-babasını kurtarmaya yarayabilecek tek şey olan sihirli keki, haku'nun iyileşmesi için harcayan çihiro, bu sevgiyi göstermiştir.

ama kapitalist sistem kendi çarklarıyla işlemeye başladıktan sonra, onu topyekun değiştirme imkanının kalmadığı, hiç de umutsuz olmayan bir yaklaşımla filmin sonunda vurgulanır. buradaki vaat, sistemin yıkılması olamaz, çünkü bu mümkün değildir. ancak ve ancak, bu dünyanın içindeyken, yukarıdaki yollardan giderek bir hafifleme, rahatlama olası görünür. japon efsanelerinin pek benimsediği bir olgu olan şekil değiştirme ve farklı bir vücutla, yine aynı dünyada, ama daha mutlu olma imkanı her zaman vardır. bu dünyanın gedikleri keşfedildiğinde, kitlesel olarak değil, ama bireysel olarak dışarıya kaçmak da mümkün olabilir. bu ruhsal kaçış, zor ama olasıdır. ama o halde bile, bu korkunç dünyanın varlığı sonlanmaz ki; ancak biz artık herşeyi dışarıdan, uzaktan, yukarıdan görme özgürlüğüne sahip olduğumuz, bir köle olmadığımız için bireysel mutluluğa ulaşabiliriz.

"mutlu olmak, kendi varlığının farkına varmak ve onu gerçekleştirmek için çaba sarfetmenin yanısıra, dünyayı küçümsemeden görmek, kabullenmek ve anlamak demektir" mesajı da filmden çıkabilir. asıl kilit nokta, bütün bu aşamaların, yanınızda doğru insan varken, karşılıklı yardım ve anlayışla beraberce aşılması halinde anlam kazandığıdır. bu da aslında bir tür büyüyle, altı milyarlık dünyamızda neden geri kalan 5 milyar 999 milyon 999 bin 999 kişinin değil de, onun "doğru insan" olduğu mucizesiyle ilgilidir.

yani aslında bu filmin, büyümek, çalışmak ve aşık olmak konuları çerçevesinde, "alice harikalar diyarında" filminin bir türevinden çok, imdb'de de belirtildiği gibi, "fight club"ın animasyon formatında, tamamen üstü kapalı, masum görünen, neşeli bir versiyonu olduğu söylenebilir.

ayrıca daha başta dediğim gibi, bu anlattıklarım filmin sadece kapitalizm eleştirisi çerçevesinde yorumudur. bu benzetmeler daha da detaylandırılabilir. mesela yubaba'nın sadık yardımcıları olan sakallı üç yeşil kafayı hiç zikretmedim.

film o kadar derin ki, aynı simgeler kullanılarak bambaşka benzetmeler yapıldığı da görülebilir. çocukluktan ergenliğe geçişten, bilinçaltı simgelerinin kullanımına, japon geleneklerinden, aşkın tanımlanışına kadar pek çok farklı yere çekilebilir, bir kez de bu açılardan yorumlanabilir bir film bu.

bu kadar laf ettikten, içiçe benzetmeler olduğunu vurguladıktan sonra bunu söylemem biraz tuhaf olabilir, ama filmin yaratıcısı miyazaki'ye sorduklarında, "bir hiciv örneği gibi duruyor. ama hiç de öyle değil. sadece 10 yaşındaki çocukların sevebileceği birşeyler yapmak istedim" demiştir. ben de miyazaki ustaya, haddim olmayarak "hadi canım sen de!" demek istiyorum.

Patrik, Papa ve Çarmıhlı Tarihimiz

2009-12-23T03:25:00.000-08:00

Patrik Bartholomeos’un “çarmıh” çıkışı, Başbakan Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun “Bizim tarihimizde böyle bir şey yok” şeklindeki tuhaf yanıtlarıyla karşılandı. Bu yazıda, bir cezalandırma yöntemi olarak çarmıhın tarihimizde var olduğu gerçeğini hatırlatacağım. Ayrıca Patrik ile birkaç kez görüşme fırsatı yakalamış bir gazeteci olarak onun sözlerinin bana neden Papa 16. Benedikt’i anımsattığını açıklamak ve “ekümenizm” tartışmasını değerlendirmek istiyorum. Sonuçta Patrikhane, Yunanistan ve ABD’ye bırakılamayacak kadar önemli... DEVAMINI OKU

Avrupa Yerlilerini Koruma Derneği

2009-12-09T06:54:00.000-08:00

İsviçre’de minare yapımının referandumla yasaklanması, doğrudan demokrasinin bir ‘çoğunluk diktatörlüğüne’ dönüşme riskini sergiliyor. Ancak asıl büyük tehlike, kitlelerin “günübirlik” hislerinden değil, seçkinlerin ‘bilinçli’ tasarılarından kaynaklanıyor. Bu açıdan İsviçre’nin “ırkçı” halkından çok, örneğin Fransa ve Almanya’daki “merkez” siyasetçileri eleştirmek daha mantıklı... DEVAMINI OKU

Nazi Onur Öymen, Bölücü Ahmet Kaya

2009-11-17T07:01:00.000-08:00

Hükümetin demokratik açılım süreci, toplumda uzlaşmanın değil, yeni çatışmaların önünü açtı. Belki de kalıcı bir çözümün anahtarı, siyasete değil, kültüre odaklanmaktır. Hem (siyasi bir linç kampanyası sonucu bugün Türkiye’de en çok nefret uyandıran isim haline gelen) Onur Öymen’i, hem de (aynı akıbete yıllar önce uğramış olan) Ahmet Kaya’yı savunmak mümkün değil mi? TBMM’deki aşiret ağaları ve 12 yaşında öldürülen Erzurumlu Musa Kang, ‘Postmodern Türkiye’nin boğuştuğu bu denklemin neresinde? DEVAMINI OKU

AB'nin Kurtuluşu İçin Mütevazı Bir Öneri

2009-11-04T03:11:00.000-08:00

Müslüman göçmen sorununun Avrupa’nın medeni toplumlarında derin yaralar açmayı sürdürdüğü bu günlerde, yakında oluşturulacak AB Başkanlığı koltuğu için meseleyi “kökten” halledebilecek bir aday öneriyorum. İsveç hükümetinin iltifatına mazhar olmuş, Merkel ve Sarkozy’nin de desteklemesini beklediğim bir “Demir Leydi” bu... DEVAMINI OKU

Esad'ın Suriyesi'nden Aliya'nın Bosnası'na

2009-10-18T00:34:00.000-07:00

Saraybosna duvarlarında “Diyaloğun canı cehenneme” yazarken, Ankara Bosna’da “kolaylaştırıcılığa” soyunarak, son dönem dış politikasında ilk kez bu denli yerinde bir “açılıma,” imza atıyor. Peki siz bir Türk vatandaşı olarak Aliya İzzetbegoviç’e mi kulak vermek isterseniz, yoksa Hafız Esad’a mı? DEVAMINI OKU

Pax America'nın Sonu ve Türkiye'nin Yolu

2009-10-09T11:25:00.001-07:00

Giderek daha da dengesizleşen dış politikamız, reel değil, sürreel bir “Amerikan barışı” rüyası içerisinde şekilleniyor. Oysa ABD artık bir süpergüç değil; ekonomide, siyasette ve hatta internette kayan bir yıldız... Bizim ABD’ye daha gerçekçi bir gözle bakmaya başlayıp AB’nin dümenine geçerek, yeni düzenin “dünya güçlerinden” biri haline gelmeyi planlamamız gerekmiyor mu? DEVAMINI OKU

ABD İçin Suriye’ye Değil, Türkiye İçin AB’ye Açılmalıyız

2009-10-09T11:21:00.000-07:00

Ankara’nın son günlerde izlediği dış politikayı bizzat Obama tasarlasa bu kadar olurdu... Alelacele yapılan Ermeni açılımı ve Suriye’ye vizenin kaldırılması gibi adımlar, dışarıda dengesizce sürüklendiğimizi gösteriyor. Hükümet, bununla da kalmayıp ABD’ye füzesavar için 8 milyar dolar ikram etmeyi planlarken, yeni vergi cezalarından medet umuyor olmalı. Ama en iyisi Washington güdümünden kurtulup, Türk vatandaşlarının Suriye’ye değil, Avrupa’ya vizesiz girmelerini sağlamak üzere çalışmaları... DEVAMINI OKU

New York Times, Chavez ve DYH

2009-09-13T09:01:00.000-07:00

Doğan Yayın Holding’e kesilen vergi cezası, dünyanın en büyük gazetesi olan New York Times’ı kapanmanın eşiğine getiren borcun iki katı... Fransız Le Nouvel Observateur Dergisi, “Türkiye’de basını boğazlamak gibi Üçüncü Napolyon'a özgü yöntemlere rastlıyoruz" diye yazdığında, bu yorumu “indirgemeci” bulmuştum. Fakat Polonyalı bir meslektaşım ve onun Venezuelalı nişanlısı, bir başka benzetme yaparak, ‘Chavismo’ya doğru gittiğimize beni ikna etti. DEVAMINI OKU

Sinema Gözüyle İran Meselesi

2009-08-14T02:56:00.000-07:00

İran’da bitmek bilmeyen siyasi ve toplumsal kargaşanın kökenlerini, ne uluslararası medyaya, ne de resmi kaynaklara başvurarak inceleyebiliriz. Bu kadar karmaşık bir toplumu anlamak için, onun “kültür ürünlerine” bakmak en iyi yöntemdir. Gelin, bu iş için,“Gizli Oy” ve “Kertenkele” adlı iki büyük İran filmini analiz etmeyi deneyelim. DEVAMINI OKU

Nabucco: Riskleri ve Fırsatları

2009-07-24T03:44:00.000-07:00

Hükümetlerarası antlaşmayla ilk adımı atılan Nabucco projesi, Türkiye için “büyük fırsatların” yanısıra, “hayati riskler” de getiriyor. Akıllıca bir “geri adım” atıp projenin suya düşmemesini sağlayan hükümetin, ortada bir taviz yokmuş gibi davranması gereksiz. Daha fazla “şeffaflık” beklediğimiz Ankara’nın asıl cevap vermesi gereken sorular şunlar: Türkiye’den geçecek 2 bin kilometrelik boru hattını, AB güvenlik güçlerinin korumasına izin vereceğimiz doğru mu? Bu durumda egemenliğimize gölge düşmeyecek mi? Bu konuda referandum yapmaya var mısınız? DEVAMINI OKU

Uygurlar, Sarkozy ve ‘One Minute’

2009-07-14T11:58:00.000-07:00

Doğu Türkistan olaylarına Ankara’nın tepkisi, Türk dış politikasında yeni bir ekolün gelişmekte olduğunu ispatladı. Başbakan Erdoğan’ın Çin açısından yenilir yutulur cinsten olmayan sözlerinin ardından Pekin’e karşı en ufak bir yaptırıma bile gidilmemesi, Davos sürecini hatırlatıyor. Dış politikamızı “parlayıp sönme” rutinine oturtan bu gelgitlerin, Erdoğan’ın çok eleştirdiği “Sarkozy popülizminden” farkı nedir? Öyle görünüyor ki, Uygurların kurtuluşu ne Ankara, ne de Washington’da... Belki Urumçi’de, Kaşgar’da... DEVAMINI OKU

İçeriden İran ve Michael Jackson

2009-07-08T07:46:00.000-07:00

Michael Jackson’ın ölümüne dünyada en çok üzülenlerden biri de, herhalde İranlı muhalif gruplardır. Jackson’ın ölümüyle birlikte, uluslararası medyada çıkan İran haberleri 24 saat içinde yüzde 10 düşmüştü. Bugün İran’daki olaylar tamamen unutulurken, törenle uğurlanan Jackson daha uzun süre konuşulacağa benziyor. Aslında İran’ın “karmaşık iç yüzü” de, bir Jackson şarkısını dinleyerek anlaşılabilir: “Man in the Mirror.” DEVAMINI OKU

İran’a Küresel Bakış

2009-07-03T13:11:00.000-07:00

İran’da seçimlere hile karıştırıldığı iddialarının ardından yaklaşık iki haftadır devam eden protesto gösterileri hız yitirirken, dünyanın gözü hâlâ Tahran’da. “Bütün Dünya İzliyor” sloganının ilk kez hakkını veren bu “küresel bakış,” geçmişte olduğundan çok daha farklı etkilere sahip. Çünkü hem İran’ı, hem de ABD dâhil tüm dünyayı dönüştürme potansiyeli var. Üstelik herkes bu bakışın farkında... DEVAMINI OKU

Musevi, Ilıcak ve Medyamız

2009-06-23T00:35:00.000-07:00

İran’da günlerdir yaşananların Türkiye kamuoyuna yansımaları, Türk medyasının “köhnemiş” unsurlarını da gözler önüne serdi. “Abidevi bir kötü örnek” olarak, mesela Nazlı Ilıcak’ın temsil ettiği bu eski gazeteciliğin karşısında, çağa ayak uydurabilenler de var. Bunu İran haberlerinde bir kez daha gördük. DEVAMINI OKU

Davutoğlu'na Açık Mektup

2009-06-05T08:01:00.000-07:00

Mor Gabriel krizi yüzünden “zorunlu izne” ayrılan Düsseldorf Başkonsolosu Hakan Kıvanç, bugün-yarın görevine dönecek. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun, yeniden canlanabilecek bu kriz yüzünden Almanya ile “iyi ilişkileri” bozmama niyetini anlıyorum. Ama çözümün, Türkiye’nin büyüklüğüne gölge düşürmemesi de şart. Açık mektubum, bu gerekliliği vurguluyor. DEVAMINI OKU

Çeşitliliğiyle Birleşik Bir Final Gecesi

2009-05-27T12:36:00.000-07:00

İstanbul’da oynanan UEFA Kupası finalini, Batı Avrupalı bir grup genç gazeteciyle birlikte izledim. Almanya’nın Werder Bremen ve Ukrayna’nın Shakhtar Donetsk takımları Şükrü Saraçoğlu Stadyumu’nda kıyasıya mücadele ederken, biz daha çok futboldan başka şeyleri, özellikle de Avrupa’nın siyasi ve kültürel meselelerini konuştuk. Bu final, belki de bu yüzden, izlediğim en güzel spor organizasyonlarından biri oldu. DEVAMINI OKU

Azerbaycan'a Rağmen Olmaz

2009-04-28T06:22:00.000-07:00

“Soykırım” kelimesi üzerinde yapılan tartışmalar, ABD açısından, Trans-Kafkasya’daki ‘Büyük Oyun’un perdelenmesine yarıyor. Yapmamız gereken, Obama’nın soykırım deyip demediğini veya ABD’nin bölgede ne istediğini bir kenara bırakıp, artık “milli bir siyaset” oluşturmak. Bu yüzden “Bakü’ye rağmen” değil, “Bakü ile birlikte” Ermenistan’a yakınlaşmak şart. DEVAMINI OKU

Susan Boyle Fenomeni

2009-04-22T03:43:00.000-07:00

İngiliz Popstar’ının yarattığı “küresel yıldız” Susan Boyle’un öyküsü, çok hakiki ve epey dokunaklı. Ama gösteri toplumunun bildik işleyişinde Boyle’u kullanan bir “medya sömürüsünden” de bahsetmek gerekiyor. DEVAMINI OKU

Obama'nın Kol Saati

2009-04-11T01:19:00.000-07:00

Türkiye’nin dış politikası açısından son 15 günün özeti, Obama’nın kol saatinde ve Rasmussen’in omuz askısında gizli. İlkini Tophane’de çıplak gözle izledim. İkincisini ise televizyonda gördüm. İşte izlenimlerim… DEVAMINI OKU

Çadır Köşk Medyası

2009-03-31T05:47:00.000-07:00

Yıldız korusunda doğanın canlandığını görüp keyiflenirken, tepeye vardığımda bir “demokrasi ayıbıyla” karşılaştım. Çadır Köşkü’nde bana “Hürriyet yok” dediler, ama Allah’tan oradaki diğer gazetelerden, halkın, hükümete “krize rağmen güvenoyu” verdiğini öğrenebildim. DEVAMINI OKU

Ukrayna Savaşı Bitmiş Değil

2009-03-27T08:52:00.000-07:00

Doğalgaz krizinin ardından aylardır Rusya ile yakınlaşmış görünen Ukrayna hükümeti, kış biter bitmez müthiş bir çalım atıp enerji şebekesini Avrupa Birliği’ne emanet etti. Buna karşın, Rusya’nın Ukrayna’da kaybettiğini söylemek zor. Uzun vâdede Moskova’nın bölgedeki üstünlüğünü koruduğunu anlatmak için, geçen sonbaharda yapıp tam metnini henüz yayınlayamadığımız bir röportajı sizinle paylaşacağım. DEVAMINI OKU

Geriye Doğru Evrim

2009-03-20T03:03:00.000-07:00

Darwin tartışmaları, ülkemizle ilgili bazı gerçekleri yüzümüze vurdu: “İlerledik” dediğimiz nice alanda aslında ne kadar gerilemişiz... Çevremizde kutlamalar yapan dünyanın goygoyculuğuna kanıp bir “gelişim” rüyası görürken, gerçekte nasıl da çöküyoruz. Belki bunun nedeni, muhafazakar siyasetin Türkiye’ye uymaması, “köksüz” ve “ithal” kalmasıdır... DEVAMINI OKU

Yeşiller Arasında Gri Bir Ada

2009-03-12T00:48:00.000-07:00

ABD Başkanı’nın Türkiye ziyareti, AKP’nin Youtube açılımı, teknolojik tembelliğimiz, dinselliğin internete de nüfuz etmesi, Büyük Resesyon ve “barış için savaşmak” üzerine bir yazı bu... Peki Sudan lideri Ömer el Beşir’e tutuklama emri çıkaran Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne Yunanistan’dan Venezuela’ya 108 ülke üyeyken, biz neden değiliz? DEVAMINI OKU

Asker, Siyasetçiliğe Soyunursa...

2009-02-18T01:21:00.000-08:00

İsrailli komutan Mizrahi’nin Başbakan Erdoğan’ı ve Türkiye’yi suçlayan çıkışı, İsrail devlet politikasındaki bir değişimin habercisi olmaktan çok, “yerleşimcilerin” bu ülke siyasetinde oluşturduğu fay hattında yaşanan son seçim depreminin bir artçısı gibi.

Siyaset sahnesi askerlerle dolu olan İsrail’in bir “travma toplumu” olduğu düşünüldüğünde, bu kademedeki bir yetkilinin bile “fena halde saçmalayabileceğini” hesaba katmak gerekiyor. Ama toplumsal ruh hâlindeki bu değişimin, ABD’deki Yahudi lobisine de uzandığını unutmamalıyız. DEVAMINI OKU

Yeni Osmanlıcılık Rüyasına Karşı Denge Siyaseti

2009-02-05T05:22:00.000-08:00

Davos krizinin ardından İstanbul ve Gazze’deki kalabalıklar, Türk ve Filistin bayraklarını yanyana dalgalandırdı. Acaba bu kalabalıklar içinde kaç kişi, Filistin bayrağının, Osmanlı’ya karşı başlatılan ayaklanmayı organize etmek üzere 93 yıl önce İstanbul’da toplanan Arap entelektüelleri tarafından tasarlandığını biliyordu? Bunun cevabını bilmiyorum, ama bir şeyden eminim: Milli çıkarlarımız dışındaki faktörleri esas alıp geleneksel “denge siyasetimizi” bırakır ve dış politikada “ümmetçi romantizme” dalarsak, uluslararası arenada bu kadar güçlendiğimiz bir dönemde dünya başımıza yıkılabilir. DEVAMINI OKU

Diplomaside Hiperaktifiz Ama...

2009-01-28T02:59:00.000-08:00

Yukarıdaki fotoğraf, Gazze’de geçen hafta yapılan bir Hamas düğününde çekildi. Bu resimdeki geline bakarak kendi kendime soruyorum: Hamas’ı ‘kader arkadaşı’ gibi gören AKP hükümetinin, ‘diplomatik hiperaktivite’yi bırakıp, dış politikada Türkiye’ye yakışacak ‘ahlâki bir tavır’ takınma zamanı gelmedi mi? DEVAMINI OKU

Enerji ve korku

2009-01-16T12:14:00.000-08:00

Gelin, Türkiye-AB ilişkilerini etkileyen güncel bir olay ve üzerinden aylar geçen bir açıklamayla başlayalım. ABD merkezli küresel ekonomik krizin dününe ve yarınına değindikten sonra, “korku toplumu” meselesiyle bitirelim. DEVAMINI OKU

Eylül 2008 - Ocak 2009

2009-01-16T12:06:00.000-08:00

‘Ağ Toplumu’ olarak Yeni Dünya Düzeni –1-

Gürcistan savaşının ardından bir galat-ı meşhur slogan peyda oldu: Yeni bir Soğuk Savaş çıkmış; ABD ve Rusya, tekrar “çift kutuplu” bir dünya düzeni oluşturuyormuş. Hala 50 yıl öncesinin kafasıyla düşünen, son kullanma tarihi geçmiş stratejistler, artık 1950’lerin monoblok dünyasında yaşamadığımızı idrak edemiyorlar. Oysa postmodern iletişim devrimiyle büzülen küremizde, kutup sistemini yok eden bir “ağ sistemi” çoktan oluştu ve “yeni dünya düzeni” işte tam da bu sistem! DEVAMINI OKU

‘Ağ Toplumu’ olarak Yeni Dünya Düzeni –2-

Yeni dünya düzeninde NATO gibi örgütler tarihe gömülecek; hackerların, kadınların, viral pazarlamacıların ve El Kaide’nin anlam ifade ettiği bir sistem olacak bu... DEVAMINI OKU

Ira furor brevis est

Başlık, Latince bir deyiş. “Öfke, kısa süreli bir deliliktir” anlamına geliyor. Bu yazı ise, hınç alma kültürümüz, mağdur siyasetçilerimiz, zayıflama kamplarımız ve ABD’nin ekonomik kriz paketi üzerine olacak. DEVAMINI OKU

Çok kültürlülüğümüz patladı da kültürümüz sağlam mı kaldı

Metrobüsün askeri stratejideki önemi, Amerikan dizisindeki ASALA göndermesi, Orhan Pamuk, Evrim Teorisi, Ajax futbol takımı ve insan soyunun tükenişi hakkında bir yazı... DEVAMINI OKU

Küresel krizin keyfini çıkarın

Yaşanan mali kriz, yeni bir çağın habercisi falan değil; sadece, kapitalizmin tarihi gidişatı üzerinde olağan bir durak. Bu krizden sosyalizm çıkacağını, şimdiye kadar alınan önlemlerin sosyalizmi andırdığını sananlar yanılıyorlar. Doğal afetlerin bile küreselleştiği postmodern çağda, felaketlere biraz da özlem duyuyoruz. Çünkü onlar, çağımızda hepten kaybolan “gerçeklik” hissini, bir yudum da olsa bize yeniden tattırıyorlar. DEVAMINI OKU

Obama, Turgut Özal ve Ahmet Türk: Militan siyasete karşı birleştirici liderlik

ABD Başkanlık Seçimleri’ne bakınca, “Türkiye’de Kürt başbakan seçilir mi” sorusuna “Turgut Özal” cevabını vermek çok da mantıksız değil. Nitekim Obama, tıpkı Özal gibi, kendi alt kimliğini unutturarak ülkeyi bütünleştiren bir lider. Türkiye’deki Kürt politikacılar, etnik siyaset yaptıkları müddetçe bu düzeye ulaşamazlar. Bu yüzden Obama ve Özal’dan alınacak çok ders var. DEVAMINI OKU

Kimse onu izlemiyorken intihar eden Brezilyalı bir karınca, yine de ölür mü?

Mumbai’daki terör saldırılarının oluşumu ve sonuçları, her ülkede birinci haber olmayı kuşkusuz hakediyor. Yine de, Hindistan’dan üç gün boyunca canlı yayın yapan uluslararası medyaya, Nijerya’da iki gün içinde palalarla öldürülüp camilere yığılan 300 sivili ve “Brezilyalı intiharcıl karıncaları” da hatırlatmak gerekmiyor mu? DEVAMINI OKU

Sorun ‘köylü İslam' değil iflas eden şehirciliğimiz

‘Gecekondu camiler' sorununun kaynağını ‘köylü İslam'ın yayılmasında aramak, anlaşılabilir bir yaklaşım. Ancak üst geçitlere varıncaya dek şehirlerimizdeki herşeyin estetikten alabildiğine uzaklaştığı düşünüldüğünde, asıl sorunun ‘dini anlayışta' değil, belediyeciliğimizde olduğunu görüyoruz. Kazakistan'daki ve Katar'daki gelişmeler de bunu kanıtlıyor. DEVAMINI OKU

Seri katil, acımasız polis ve bir çocuk

Kuzeyden güneye uzunluğu, Eminönü-Beylikdüzü mesafesi kadar... Genişliği Bartın’ın yarısı... Hâkkari’den daha yoksul, ama nüfusu Bursa kadar. Böyle bir yer Gazze Şeridi ve biz İsrail’in buraya düzenlediği operasyona bakıp soruyoruz: Bir seri katil, kalabalık bir alışveriş merkezinde kaçırdığı bir çocuğun kafasına silah dayamışsa, hem zanlıyı hem de çocuğu öldürmek polis için meşru bir çözüm müdür? DEVAMINI OKU

Milat ve Hicret

2008 yılı, insanlık tarihine, bir devrin kapanıp bir diğerinin açıldığı bir kilometre taşı olarak geçebilir. Küresel ekonomik kriz ve ABD’nin ilk siyah başkanını seçmesiyle hatırlanacak bu yıl, belki de 21’inci Yüzyıl’ın asıl başlangıcıdır. Gelin, 2009’a bir de bu gözle bakalım. DEVAMINI OKU

Mayıs 2008 - Ağustos 2008

2009-01-16T11:49:00.000-08:00

Avrupalılar ne kadar Avrupalı?

Antalya'nın Kemer ilçesinde bir oteli, henüz sezon başı olmasına rağmen tıka basa dolduran Alman turistler, açık büfe kahvaltı için sabahın köründe birbirlerini ezerek sıraya girdiğinde, kendi kendime iki soru sordum: 1) Türk turizmi, ekonomik durgunluk şayiasına rağmen, yoksa epey kazançlı bir yıl mı yaşayacak? 2) Avrupalılar, örneğin tatilleri için Türkiye'yi tercih eden bu orta yaş üstü Alman kitle, aslında ne kadar Avrupalı? DEVAMINI OKU

Biz ne kadar Avrupalıyız?

Estonya’nın başkenti Tallinn’de bulunan 604 yıllık belediye meclis binasının halka kapalı bir kabul salonunda, Ortaçağ boyunca ülkeye hükmeden İsveçlilerden yadigar tablolar var. İsveç krallarının portreleri arasında tek bir yabancı lider dikkat çekiyor: Sarığıyla, şalvarıyla, bıyığıyla diğerlerinden ayrılan bu lider, Osmanlı Sultanı İkinci (Genç) Osman. DEVAMINI OKU

Bilimsel bir kehanet

Petrol fiyatlarının rekor üstüne rekor kırmasını, küresel düzendeki diğer sarsıntılarla birlikte değerlendirdiğimizde, insanlık tarihinin bir dönüm noktasında olduğumuz anlaşılıyor. DEVAMINI OKU

32 kısım, tekmili birden Indiana Jones analizi

70’ine merdiven dayamış “kamçılı adam”, beyaz perdede son bir fırtına daha estirmeye başladı; ama yakından takip ettiğim bu seri hakkındaki şahsi kanaatim hiç değişmedi: Indiana Jones, mükemmel bir proje ve çok kötü (evil / bad?) bir iş. Son film “Kristal Kafatası”, bunu daha da açık bir şekilde gözler önüne seriyor ve ben sinema sanatından çok, siyaseti kastediyorum. DEVAMINI OKU

Obama ne kadar siyah, Hillary ne kadar kadın?

Demokratların iki başkan aday adayı da, “değişim” temasını işledi. İki isim finale kaldı: Irka dayalı bir değişimin simgesi olan siyah Barack Obama ve cinsiyete dayalı bir değişimin simgesi olan kadın Hillary Clinton. Ama değişim falan gelmeyecek. ABD’den, Türkiye de dahil tüm dünyaya yayılan trans-politika çağında, muhalefet zorla yok edilmemiş; daha da kötüsü, kendisinin karikatürü haline getirilerek gönüllü bir mutlak sona sürüklenmiştir. Siyasi trans-seksüalitesi ile “erdişi” Hillary de, siyasi trans-ırkiyatıyla “melez” Obama da, bu akıbetin en canlı örnekleridir. DEVAMINI OKU

Iran Delenda Est

ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney, bugünlerde muhtemelen Romalı Markus Porsius Kato'nun diliyle konuşuyor: "Çünkü neler yapılması gerektiğini ve bunların nasıl yapılacağını Senato’ya ben gösteriyorum: Öteden beri kötü niyetler besleyen İran’ın savaş ilan etmesini beklemeden, biz savaş ilan etmeliyiz; onun yerle bir olduğunu görmedikçe içim rahat etmeyecek." DEVAMINI OKU

Türkiye bir hukuk devleti midir

Bu sorunun cevâbını, artık çok daha umarsızca arıyorum. Ama hem AKP'nin kapatılma davasındaki, hem de Ergenekon soruşturmasındaki iddianamelerin yarattığı garabeti havsalam bir türlü almıyor. Belki de bir hukuk devleti değil de, bir edebiyat devleti olmalıyız. DEVAMINI OKU

Bu kış İngiltere’ye şeriat gelecek

İngiltere’de önce Canterbury Başpiskoposu’nun, ardından Yargıtay Başkanı’nın, şeriat hükümlerini ülkenin milli hukukuna entegre etme önerisi, Ada basınında “dehşetle” karşılandı. Muhafazakar İngilizler’in içine düşen kurdu, bizim de gözümüz bir yerden ısırmıyor mu? DEVAMINI OKU

“İkinci Büyük Buhran” öncesi kehanetler

Dünya, 1928-1929 yıllarında başlayan Büyük Buhran’dan beri yaşanan en büyük ekonomik krizin eşiğinde. 80 yıl öncesine dönüp bakarak birçok ders çıkarabiliriz, ama bu kez krizin dünya tarihinde daha önce hiç görülmemiş bir niteliği olduğunu da unutmamalıyız. Türkiye bu kez küresel krizde çok daha kritik bir rol oynayabilir. DEVAMINI OKU

Obama’yı, Karadziç ile okumak: Temaşa devam etmeli

ABD Başkanlık Seçimleri’nin şenlikli görüntüsünün altında, ancak ‘gösteri-ötesi çağ’a özgü yeni dinamiklerden haberdarsak kavrayabileceğimiz uğursuz bir mekanizma var. Bu mekanizma, soykırımcı Sırp lider Karadziç’i aniden paketleyip uluslararası mahkemeye teslim eden düzeneğin ta kendisi olabilir. DEVAMINI OKU

Hepimiz Max Payne'iz

Türkiye'de Youtube gibi sitelere erişimin engellenmesi tartışıladursun; İngiliz hükümeti, sansürde gözünü bilgisayar oyunlarına dikti. Londra'nın “Hollywood tarzı denetim” girişimi, yeni bir medya olarak bilgisayar oyunlarının artık en az sinema kadar ciddiye alındığını gösteriyor. Ama bu, hiç de iyi bir haber değil... DEVAMINI OKU

Doha sürecini açgözlülük tıkadı

Yoğun iç gündem bizi esir almışken, dünya ekonomisinin geleceğini şekillendirecek bir gelişmeye neredeyse kayıtsız kaldık. 2008 Doha fiyaskosu, tarihe kara bir leke olarak geçecek. Zengin ülkeler biraz ödün verebilseydi, serbestleşecek uluslararası ticaret, refahın yoksul ülkelerle paylaşılması yönünde en azından simgesel bir mesaj verecekti. DEVAMINI OKU

Rusya, ‘vur’ deyince neden öldürdü?

Rusya’nın Gürcistan’a müdahalesi, başlangıç koşulları değerlendirildiğinde “haklı” olsa da, Gürcülerin geri çekilmeye başladığı pazar gününden beri yaşananlar “normal” değil. Türkiye’nin, Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı çevresinde yaşananlara bakıp Nabucco’ya hız vermesi ve bir an önce enerji bağımsızlığı kazanması gerek. DEVAMINI OKU

Brzezinski ve Dugin’in asla göremeyip Cumhurbaşkanı Gül’ün yaklaştığı gerçek

Gürcistan krizinin ardından jeostrateji uzmanları arasında anlaşmazlık var. ABD ile Rusya’nın yeni bir Soğuk Savaş’a başlayıp başlamadığı, yeni dünya düzeninin aslında kaç kutuplu olduğu tartışılıyor. En büyük stratejistler bile, miadı çoktan dolmuş ana fikirlerle hareket etmeleri yüzünden hepimizi yanıltırken, Cumhurbaşkanı Gül, küresel gerçeğe bence daha yakın. DEVAMINI OKU

Erdoğan ve Bush arasında ilginç iş bölümü

Ankara'dan önceki gün gelen bir haber, hemen hiç kimsenin ilgisini çekmedi. Habere göre, Başbakan Tayyip Erdoğan, partisinin salı günü yapılan MYK toplantısı sırasında Gürcistan'daki krizi değerlendirmiş. Erdoğan, Gürcü lider Mihail Saakaşvili'yi aramasına rağmen, Rusya Başbakanı Vladimir Putin'e telefon etmemesini ilginç bir şekilde açıklamış. DEVAMINI OKU

Ocak 2008 - Nisan 2008

2009-01-16T11:18:00.000-08:00

Kucaklaşma

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın, İspanya'nın başkenti Madrid'de, artık "Avrupa Birliği Dışişleri Bakanı" sayılabilecek Javier Solana ile "kucaklaşması," Ankara-Brüksel arasındaki tarihi ilişkinin trajikomik bir karikatürü, acıklı bir alegorisi gibiydi. DEVAMINI OKU

Ermeni soykırım iddialarında duygu sömürüsü faktörü

Özellikle ABD’deki Ermeni lobisi, sözde soykırımı nispeten sivil, gayriresmi yollardan ve duygu faktörünü kullanarak etkili bir biçimde savunmaya devam ettiği için işimiz zorlaşıyor. DEVAMINI OKU

Ya Bush’un dedesi darbe yapsaydı ve ABD de Nazilere katılsaydı...

ABD Başkanı George W. Bush’un öz dedesi Preston Sheldon Bush tarafından 70 yıl önce planlanan faşist darbe girişiminin detaylarını bugün Foto-Analiz’de okudunuz. Bazı yorumcular şunu söylüyor: Dede Bush faşist bir darbe yapmayı başaramadı ama ondan iki kuşak sonra isteği neredeyse tamamen yerine geldi. Şaka bir yana, gelin “spekülatif tarih” üzerine küçük bir beyin fırtınası yapalım ve “Dede Bush 70 yıl önce asker zoruyla yönetime el koymuş olsa bugün nasıl bir dünyada yaşardık” sorusuna cevap arayalım. DEVAMINI OKU

AB'nin, Sırbistan ayıbıyla biz Türklere öğrettikleri

Sırbistan, coğrafi olarak da, siyasi olarak da Kosova ile Avrupa Birliği'nin tam ortasında, hayati bir seçim yapmaya hazırlanıyor. Bu süreçte AB'nin yaptığı ahlâken "utanç verici" hamlelere bakarak, belki biz de bir ders çıkarmalıyız. DEVAMINI OKU

Sırbistan, AB ve Nabucco

Korkulan olmadı. Sırbistan’da aşırı sağcı Tomislav Nikoliç değil, liberal Boris Tadiç kılpayı farkla da olsa devlet başkanı seçildi. AB yanlısı mevcut Cumhurbaşkanı Tadiç’in zor da olsa bir kez daha göreve gelmesinin ardından, bu kez makropolitik düzeyinde konuyu ele alalım. DEVAMINI OKU

İnovasyon ve Parti Kapatma -I-

Ajanslara geçen hafta düşen bir haber, uluslararası basında geniş biçimde kullanılmasına rağmen, belki de insanları intihara teşvik edebileceğine dair sorumlu bir tedirginlikle, Türk basını tarafından fazla büyütülmedi. Karmaşık bir “intihar makinesi”nin planlarını internetten indiren Avustralyalı yaşlı bir adam, inşa ettiği ölüm düzeneğiyle kendisini birkaç metreden tabancayla vurmuş ve kendi eseri olan robotun “cinayeti” sonucu hayata gözlerini yummuştu. Bunun AKP'nin kapatılmasıyla ne ilgisi mi var? Durun anlatayım. DEVAMINI OKU

İnovasyon ve Parti Kapatma -II-

Parti kapatmanın, Türk hukuk sisteminin “icadı” olmadığını; ancak “Parti kapatan bir ülke AB standartlarını yakalayamamış demektir” diyen bazı Avrupalılara kendi tarihlerinden gösterilen benzer örneklerin de ne yazık ki bağlam dışı veya anakronik kaldığını geçen yazıda ifade etmeye çalışmıştım. Oysa AKP aleyhindeki iddianamenin hazırlanmasından bu yana hatırlanmayan çok daha geçerli bir örnek dava, dört yıl önce Belçika’da, yâni Avrupa Birliği’nin kalbi olan ülkede görülmüş ve bir parti kapatılmıştı. DEVAMINI OKU

Avrupa'nın ‘Ölmeyen Adam'ı: Türkiye

Ölüler neden geri döner? Sosyolojik psikanalizin, özellikle de kültürel eleştiri alanında en merakla sorulan sorularından biridir bu. Tâ bilinen ilk efsanelerden, Grek mitolojisinden, Homer'den ve daha sonraları Shakespeare oyunlarından gelen, günümüzde de sinemada, edebiyata hâlâ tekrarlanan bir temadır ölülerin geri dönüşü. DEVAMINI OKU

Ağustos 2007 - Aralık 2007

2009-01-16T10:27:00.000-08:00

Kuyruk köpeği sallıyor; Türkiye, Irak’ı izliyor

Hem Sarkozy, hem de Kouchner’in dış politikası, dinamik olmak, alternatifleri çoğaltmak, manevra alanı sağlamak ve esneklik kazanmak üzerinde temelleniyor. Bu açıdan ABD ve Irak hükümeti ile sıcak ilişkiler kurmak yadırganmamalı. Peki Türkiye bu tartışmalardan ne ders çıkarabilir? DEVAMINI OKU

Irak Kürdistanı'ndan Kıbrıs Rum lokumuna

Papa 16. Benedikt, Türkiye'nin olası sınır ötesi harekatına karşı çıktığı dünkü açıklamasında, "Irak Kürdistanı" ifadesini kullandı. Türkiye olarak Bağdat'ın kuzeyindeki yerel hükümetin bağımsızlaşmasına, Irak'ın bölünmesine karşıyız karşı olmasına; ancak bu süreci hızlandıran uluslararası tutum netleşirken, neden biz de ciddi bir devlet olarak tepkimizi ortaya koymuyoruz? Mesela Makedonya gibi... DEVAMINI OKU

Amerikan istihbaratına kaldıysak, vah bizim hâlimize

Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Washington ziyaretinde, PKK'ya karşı ABD'nin çantasından çıkan plan, askeri istihbarat paylaşımı ve daha etkili bir koordinasyon oldu. Ben özellikle askeri istihbarat paylaşımı sözünün ardından, büyük bir gazetenin, "ABD, casus uçak Predator'leri Türkiye'nin emrine verdi" manşetiyle bunu sanki yeni bir şeymiş gibi sunmasına şaşırdım. DEVAMINI OKU

Sarkozy’nin insanları ve Ratatouille’un sıçanları

Paris’teki “ikinci göçmen ayaklanması” ilkini gölgede bıraksa da sonuçta bastırıldı, ama sosyal bilimciler, Fransız başkentinden tüm ülke varoşlarına ilk fırsatta bir kez daha yayılacağını öngördükleri bir sonraki “yangın” hakkında uyarılarda bulunmayı sürdürüyorlar. Bu yıl gösterime giren Ratatouille adlı filmi ele alalım. Bu Pixar animasyonu, insanların dünyasında kabul görerek baş aşçı olmak isteyen “gastronom” sıçan Remy’nin hikayesini anlatıyordu. Biraz dikkatli incelendiğinde, filmin hemen her öğesinin günümüz Batı dünyasının zorlu toplumsal koşullarına göndermeler yaptığını ve bir çözüm önerisi (en azından özlemi) içerdiğini görebiliriz. DEVAMINI OKU

Yeni BOP: Büyük Ortabatı Projesi

Son haberlere göre, ABD'nin Ortabatı bölgesindeki beş eyalette yaşayan Amerikan yerlilerinin oluşturduğu kabileler federasyonu, atalarının Beyaz Saray ile neredeyse 150 yıl önce yaptığı tarihi anlaşmaları feshedip bağımsızlıklarını ilan ettiler. DEVAMINI OKU